Asielzoekers die in Italië arriveren, maar vervolgens doorreizen naar Nederland om hier asiel aan te vragen, mogen vanaf volgende week weer worden teruggestuurd naar Italië. De afgelopen jaren kon dat niet, maar door een nieuwe asieldeal tussen Italië en Nederland is dat weer mogelijk.

De Nederlandse minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink (CDA) was gisteren in Italië, waar hij afspraken maakte over het terugsturen van asielzoekers. 

Officieel geldt in Europa het Dublinverdrag, waarin is afgesproken dat het land waar een asielzoeker zich voor het eerst meldt, verantwoordelijk is voor de asielaanvraag. Sinds eind 2022 werkte Italië daar echter niet meer aan mee, door grote problemen in de asielopvang in dat Zuid-Europese land. 

‘Beginnen met een schone lei’

Van den Brink heeft gisteren met Italië afgesproken dat Nederland weer asielzoekers terug mag sturen. Die ‘oude’ regel gaat volgende week vrijdag in, als ook het Europees migratiepact van kracht wordt. 

“We beginnen met een schone lei”, legde de CDA-minister daar gisteravond aan De Telegraaf over uit. Dat betekent dat mensen die voor volgende week vrijdag via Italië naar Nederland komen, niet worden teruggestuurd. 

Onduidelijk is om hoeveel asielzoekers het gaat. De Europese grensbewakingsdienst Frontex meldde eerder wel dat een groot deel van alle migranten die illegaal Europa binnenkomen, via de Middellandse Zee arriveert. Naast Italië komen ook veel mensen aan in Griekenland.

In ruil voor de terugname van asielzoekers, gaat Nederland Italië ‘operationeel’ helpen om asielaanvragen te verwerken. Zelf noemt Van den Brink het ‘een nog nauwere samenwerking’. Hoe dat er precies uitziet, is niet duidelijk. 

Met het ingaan van het Europees migratiepact gelden er vanaf volgende week strengere regels voor asielzoekers. In Nederland betekent dat onder andere dat vluchtelingen geen onbeperkt houdbare verblijfsvergunning meer krijgen. Ook wordt de maximale duur van een tijdelijke vergunning verkort van vijf naar drie jaar.

Terugkeerhubs

De EU werd het eerder deze week eens over een terugkeerregeling voor afgewezen asielzoekers, waarmee het op termijn mogelijk wordt om deze mensen naar ‘terugkeerhubs’ te sturen. Dat zijn plekken buiten de Europese Unie waar mensen die niet meer in Nederland mogen blijven naartoe kunnen worden gestuurd, voor ze teruggaan naar het land van herkomst.

Van den Brink heeft gisteren ook met de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi gesproken over deze terugkeerhubs. 

“De Italiaanse anti-migratiepremier Giorgia Meloni is blij met deze terugkeerregeling”, zegt Italië-correspondent Sophie van der Meer. “Meloni claimt dat Europa nu het Albanië-model gaat volgen.” 

Italië heeft in Albanië uitzetcentra gebouwd, maar die zijn amper operationeel, omdat een rechter het verbood. Daardoor stonden de twee opgetuigde kampen in Albanië maandenlang leeg. Er werden straathonden opgevangen. 

Van den Brink schrijft dat ‘innovatieve oplossingen zoals terugkeerhubs een onmisbaar onderdeel’ zijn. Italië heeft meer ervaring met zulke plekken en Nederland wil daarvan leren.